Przyjęcia pacjentów poszkodowanych w wyniku przemocy lub zaniedbania, w tym ofiar pobicia, gwałtu, molestowania, maltretowania realizowane są w sposób szczególny: opieka służy ratowaniu i ochronie zdrowia fizycznego i psychicznego pacjenta, jest przeprowadzana w sposób szanujący podmiotowość i chroniący przed kolejnymi incydentami przemocowymi oraz wtórną wiktymizacją. Pacjenta odizolowuje się od osób postronnych, umieszcza w bezpiecznym i cichym gabinecie, o ile jest to możliwe ze względu na warunki lokalowe, z dala od poczekalni.
Jeśli pacjent przyszedł z osobą podejrzaną o stosowanie przemocy, bezwzględnie należy przeprowadzić badanie i rozmowę z pacjentem na osobności.
W pierwszej kolejności zaopatrywane są obrażenia zagrażające życiu lub zdrowiu pacjenta (np. silne krwawienia, urazy głowy). Każda czynność medyczna wymaga świadomej zgody pacjenta (lub opiekuna prawnego w przypadku małoletniego). Pacjent ma prawo odmówić poszczególnych elementów badania.
Pacjentowi wyjaśnia się cel każdego badania przed jego rozpoczęciem, zbierany jest wywiad.
Wszelkie urazy, zasinienia, otarcia i stan psychiczny opisane zostają w dokumentacji medycznej z podaniem dokładnej lokalizacji, wymiarów i koloru zmian.
W przypadku podejrzenia gwałtu po udzieleniu pierwszej pomocy:
- pacjent kierowany jest do szpitala z oddziałem ginekologiczno-położniczym lub SOR,
- informowany, aby przed specjalistycznym badaniem nie korzystał z toalety, nie mył się, nie zmieniał ubrań ani nie pił,
- kierowany do placówki wykonującej profilaktykę zakażeń HIV (musi być wdrożona do 72 godzin od zdarzenia), HBV
- pacjentowi proponuje się antykoncepcję awaryjną.
O zdarzeniu zawiadamiana jest Policję lub Prokuratura.
Jeśli przemoc miała miejsce w kontekście przemocy domowej, lekarz (pielęgniarka, położna) POZ ma obowiązek wszcząć procedurę „Niebieskiej Karty”. Do wszczęcia procedury nie jest wymagana zgoda pacjenta.
Postępowanie dotyczące dzieci poszkodowanych w wyniku przemocy lub zaniedbania
Osoby wykonujące zawód medyczny (lekarze, pielęgniarki, położne) mając kontakt z pacjentami zgłaszającymi się z różnego rodzaju obrażeniami ciała, bądź u których stwierdzają obrażenia przy okazji badania pacjenta zgłaszającego się w innej sprawie, są z reguły w stanie określić albo powziąć podejrzenie, że dane obrażenia (np. rany, blizny, podbiegnięcia krwawe, zadrapania, otarcia, złamania, opuchlizny) mogły powstać na skutek gwałtownych zdarzeń, z których część może stanowić przemoc. Obowiązkiem lekarza, pielęgniarki, położnej jest w takich przypadkach, w ramach np. wywiadu, rozpytanie pacjenta
i upewnienie się co do etiologii zaobserwowanych lub zgłaszanych obrażeń.
W przypadku podejrzenia, że pacjent doznaje przemocy domowej zostaje wszczęta procedura „Niebieskie Karty”.