Zadania lekarza POZ

Obowiązki szczegółowe:

1. Prowadzenie edukacji zdrowotnej oraz systematycznej i okresowej oceny stanu zdrowia pacjentów w ramach badań bilansowych a także przesiewowych.
2. Realizacja programów zdrowotnych i programów polityki zdrowotnej.
3. Rozpoznanie środowiska pacjenta.
4. Identyfikacja oraz wpisanie w dokumentacji medycznej czynników ryzyka oraz zagrożeń zdrowotnych pacjenta oraz podejmowanie działań ukierunkowanych na ich ograniczenie.
5. Informowanie o obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz o zalecanych szczepieniach ochronnych.
6. Przeprowadzanie badań kwalifikacyjnych poprzedzających wykonanie szczepień ochronnych.
7. Koordynowanie wykonania szczepień ochronnych.
8. Planowanie i koordynacja postępowania diagnostycznego, stosownie do stanu zdrowia pacjenta.
9. Informowanie pacjenta o możliwościach postępowania diagnostycznego w odniesieniu do jego stanu zdrowia oraz wskazanie podmiotów właściwych do jego przeprowadzenia.
10. Przeprowadzanie badań podmiotowych pacjentów zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, a także badań przedmiotowych z wykorzystaniem technik dostępnych w warunkach POZ.
11. Wykonywanie lub zlecanie wykonania badań dodatkowych (w szczególności laboratoryjnych lub obrazowych),
    a także zabiegów.
12. Wystawianie karty diagnostyki i leczenia onkologicznego w przypadku stwierdzenia podejrzenia nowotworu złośliwego.
13. Kierowanie pacjentów do placówek udzielających ambulatoryjnych lub stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych, w przypadku gdy lekarz uzna to za konieczne a także w celu wykonania zabiegów.
14. Interpretacja wyników badań i konsultacji wykonanych przez innych świadczeniodawców.
15. Orzekanie o stanie zdrowia pacjenta po uprzednim, osobistym jego zbadaniu lub zbadaniu za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności, a także po analizie dostępnej dokumentacji medycznej pacjenta.
16. Orzekanie o czasowej niezdolności do pracy lub nauki.
17. Planowanie i uzgadnianie z pacjentem:
    – postępowania terapeutycznego, stosownie do jego problemów zdrowotnych oraz zgodnie z aktualną wiedzą medyczną,
    – działań edukacyjnych mających na celu ograniczenie lub wyeliminowanie stanu będącego przyczyną choroby pacjenta.
18. Zlecanie i monitorowanie leczenia farmakologicznego.
19. Kierowanie pacjenta do pielęgniarskiej długoterminowej opieki domowej, leczenia uzdrowiskowego.
20. Wydawanie zaświadczeń i orzeczeń lekarskich, zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi.
21. Wystawianie recept i zleceń na zaopatrzenie w wyroby medyczne;
22. Koordynacja działań leczniczych podejmowanych w stosunku do pacjenta, w ramach swoich kompetencji
    i zgodnie z aktualną wiedzą medyczną.
23. Kierowanie pacjenta na badania endoskopowe: gastroskopię i/lub kolonoskopię.
24. Kierowanie pacjenta na badanie tomografii komputerowej płuc po stwierdzeniu nieprawidłowości w badaniu radiologicznym klatki piersiowej przy wskazaniach do pogłębienia diagnostyki.
25. Kierowanie pacjenta na zabiegi fizjoterapeutyczne.
26. Realizowanie świadczeń opieki koordynowanej.

Obowiązki pozostałe:
Lekarz realizuje poradę lekarską w warunkach ambulatoryjnych w bezpośrednim kontakcie z pacjentem świadczeniobiorcą lub na odległość przy użyciu systemów teleinformatycznych lub systemów łączności. Poradę lekarską w domu pacjenta lekarz realizuje w przypadkach uzasadnionych medycznie.
Lekarz udziela świadczeń w miejscu ich udzielania od poniedziałku do piątku, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych
od pracy, zgodnie z harmonogramem pracy placówki.

Zadania pielęgniarki POZ

Obowiązki szczegółowe:

1. realizacja wizyt w domu pacjenta, w przypadkach uzasadnionych medycznie;
2. realizacja wizyt w warunkach ambulatoryjnych w bezpośrednim kontakcie z pacjentem lub na odległość przy użyciu systemów teleinformatycznych lub systemów łączności;
3. realizacja wizyt patronażowych,
4. realizacja testów przesiewowych mających na celu monitorowanie rozwoju dziecka oraz wykrywanie odchyleń
   od normy rozwojowej;
5. realizacja świadczeń w ramach profilaktyki gruźlicy;
6. realizacja świadczeń w ramach profilaktyki chorób układu krążenia;
7. realizacja świadczeń „Moje zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej”;
8. rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym u pacjentów;
9. rozpoznawanie potrzeb pielęgnacyjnych i problemów zdrowotnych pacjentów;
10. prowadzenie edukacji zdrowotnej oraz prowadzenie poradnictwa w zakresie zdrowego stylu życia;
11. realizacja programów zdrowotnych, programów polityki zdrowotnej i profilaktyki chorób;
12. prowadzenie działań profilaktycznych u pacjentów z grup ryzyka zdrowotnego a także organizowanie grup wsparcia;
13. przeprowadzanie wywiadów środowiskowych;
14. wykonywanie badania fizykalnego a także badanie podstawowych parametrów życiowych, ich ocena oraz interpretacja, zgodnie z posiadanymi kompetencjami;
15. ocena stanu ogólnego pacjenta oraz procesu jego zdrowienia;
16. ocena jakości życia i wydolności psychofizycznej pacjenta;
17. pobieranie materiału do badań diagnostycznych;
18. wykonywanie testów diagnostycznych przy wykorzystaniu zestawów i aparatury przeznaczonych do wykonywania oznaczeń w placówce oraz miejscu zamieszkania pacjenta;
19. monitorowanie rozwoju dziecka;
20. profilaktyka chorób wieku rozwojowego;
21. edukacja w zakresie obowiązkowych i zalecanych szczepień ochronnych;
22. wykrywanie odchyleń od normy rozwojowej;
23. opieka pielęgnacyjna nad pacjentem  w różnych stanach zdrowia i choroby zgodnie z aktualną wiedzą medyczną
    i standardami opieki pielęgniarskiej;
24. wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych,
25. przygotowywanie i aktywizowanie do samoopieki i samopielęgnacji w chorobie i niepełnosprawności;
26. ocena i monitorowanie bólu pacjentów;
27. ocena wydolności pielęgnacyjno-opiekuńczej rodziny;
28. wystawianie skierowań na wykonanie badań diagnostycznych, w tym medycznej diagnostyki laboratoryjnej, z wyjątkiem badań wymagających metod diagnostycznych i leczniczych stwarzających podwyższone ryzyko dla pacjenta. Przede wszystkim dotyczy to badań hematologicznych: morfologia krwi obwodowej ze wzorem odsetkowym i płytkami krwi odczyn opadania krwinek czerwonych (OB) oraz biochemicznych i immunochemicznych w surowicy krwi:
    sód, potas, kreatynina, glukoza, hemoglobina glikowana (HbA1c), doustny test tolerancji glukozy (DTTG), białko C-reaktywne (CRP), badanie przeciwciał w kierunku toksoplazmozy (IgG, IgM), badanie przeciwciał w kierunku różyczki (IgG, IgM), badanie przeciwciał anty-HCV, anty-HBs, badania w kierunku kiły (VDRL), badanie stężenia we krwi cholesterolu całkowitego, LDL-cholesterolu, HDL-cholesterolu, triglicerydów, stężenie hormonu tyreotropowego (TSH), aktywność aminotransferazy alaninowej (ALAT), aktywność aminotransferazy asparaginianowej (AspAT), aktywność gamma-glutamylotranspeptydazy (GGTP), stężenie całkowite antygenu specyficznego dla prostaty (PSA) we krwi u mężczyzn, stężenie lipoproteiny (a) we krwi;
29. realizacja zadań w ramach bilansu Moje Zdrowie;
30. udzielanie pierwszej pomocy w stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego i w nagłych zachorowaniach, w tym prowadzenie resuscytacji krążeniowo-oddechowej;
31. podawanie leków różnymi drogami i technikami zleconymi przez lekarza, w tym wykonywanie iniekcji domięśniowych, dożylnych, podskórnych, śródskórnych oraz wykonywanie wlewów dożylnych;
32. zakładanie opatrunków na rany, odleżyny i oparzenia;
33. cewnikowanie pęcherza moczowego i usuwanie cewnika;
34. płukanie pęcherza moczowego;
35. wykonywanie wlewów lub wlewek doodbytniczych,
36. w porozumieniu z lekarzem wykonywanie zabiegów pielęgnacyjno-leczniczych w stomiach, przetokach i trudno gojących się ranach;
37. zdejmowanie szwów;
38. wykonywanie inhalacji;
39. wykonywanie zabiegów z zastosowaniem ciepła i zimna;
40. ustalanie diety w żywieniu przewlekle chorych;
41. dobór technik karmienia w zależności od stanu chorego;
42. doraźna modyfikacja dawki leków przeciwbólowych, w uzgodnieniu z lekarzem i zgodnie z wykazem leków, do podawania których jest uprawniona pielęgniarka;
43. w ramach realizacji zleceń lekarskich: wystawianie recept na leki, z wyłączeniem leków zawierających substancje bardzo silnie działające, środki odurzające i substancje psychotropowe, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyroby medyczne, niezbędne do kontynuacji leczenia, wystawienie zleceń na wyroby medyczne.
44. prowadzenie rehabilitacji przyłóżkowej w celu zapobiegania powikłaniom wynikającym z procesu chorobowego
    i długotrwałego unieruchomienia: usprawnianie ruchowe, drenaż ułożeniowy, prowadzenie gimnastyki oddechowej, ćwiczenia ogólnousprawniające, ułożenie i przemieszczanie chorego w łóżku;
45. wykonywanie szczepień dzieci i dorosłych;
46. kwalifikacja do zalecanych szczepień ochronnych osób dorosłych;
47. kwalifikacja do zalecanych szczepień ochronnych oraz szczepień przeciwko Covid-19 dzieci powyżej 9. roku życia.

Obowiązki pozostałe:

Pielęgniarka wykonująca zawód w podmiocie leczniczym informuje bez zbędnej zwłoki lekarza, pod opieką którego znajduje się pacjent, o samodzielnym wykonaniu u tego pacjenta, bez zlecenia lekarskiego, świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych oraz o podanych produktach leczniczych i wykonanych badaniach.

Pielęgniarka udziela świadczeń od poniedziałku do piątku, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy, zgodnie
z harmonogramem pracy placówki.

Pielęgniarka realizuje świadczenia zdrowotne w miejscu ich udzielania (w warunkach ambulatoryjnych),
w bezpośrednim kontakcie z pacjentem lub na odległość przy użyciu systemów teleinformatycznych lub systemów łączności oraz realizuje opiekę nad pacjentami w środowisku (także w domu pomocy społecznej jeśli pacjent w nim przebywa).  Świadczenia realizowane w domu pacjenta, w tym również w domu pomocy społecznej, odbywają się zgodnie z ustalonym dla pacjenta indywidualnym planem opieki.

W przypadkach uzasadnionych stanem zdrowia pacjenta świadczenie pielęgniarka podstawowej opieki zdrowotnej jest udzielane w dniu zgłoszenia. W  pozostałych przypadkach wynikających z zakresu zadań pielęgniarka POZ świadczenia są udzielane w terminie uzgodnionym z pacjentem.

Świadczenia realizowane na podstawie zlecenia lekarskiego lub skierowania są udzielane zgodnie z terminami określonymi w treści zlecenia lub skierowania.

Pielęgniarka  jest zobowiązana do stałej weryfikacji zawartości torby pielęgniarskiej, tak, by była zgodna z obowiązującymi regulacjami prawnymi (min. ważność leków, środków medycznych, aktualizacja urządzeń technicznych).

Pielęgniarka pobiera materiały do badań diagnostycznych w przypadkach gdy świadczenie, ze względów uzasadnionych stanem zdrowia pacjenta, może być zrealizowane wyłącznie w domu pacjenta. Zleceniodawca zapewnia pojemniki na materiały do zleconych badań oraz pojemniki zbiorcze do transportu pobranych próbek.

Pielęgniarka jest zobowiązana do kontroli leków wycofanych przez Główny Urząd Farmaceutyczny (sprawdzenie  komunikatu, odznaczenie go w systemie jako formularz PMR GIF oraz weryfikacja leków).

Pielęgniarka jest zobowiązana do zgłaszania osobie kierującej placówką lub Prezes PMR Szafera informacji
o brakujących lekach, środkach medycznych etc.

Zadania położnej POZ

Zadania w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki chorób obejmują:

1. edukację dotyczącą prozdrowotnego stylu życia kobiety;
2. edukację przedporodową;
3. poradnictwo w zakresie odżywiania w okresie ciąży i połogu;
4. poradnictwo w zakresie pielęgnacji i prawidłowego żywienia noworodka i niemowlęcia do 8. tygodnia życia;
5. poradnictwo laktacyjne i promowanie karmienia piersią;
6. kształtowanie postaw rodzicielskich;
7. edukację i udzielanie porad w zakresie powrotu płodności po porodzie i metod regulacji płodności;
8. profilaktykę chorób ginekologicznych i patologii położniczych;
9. edukację kobiety we wszystkich okresach życia w zakresie prowadzenia samoobserwacji oraz podejmowania działań w celu wczesnego wykrywania i likwidacji czynników ryzyka nowotworowego;
10. edukację w zakresie zapobiegania zakażeniom HIV oraz chorobom przenoszonym drogą płciową;
11. profilaktykę chorób wieku rozwojowego;
12. edukację w zakresie obowiązkowych i zalecanych szczepień ochronnych przeciw chorobom zakaźnym.

Zadania w zakresie świadczeń pielęgnacyjnych obejmują:

1. planowanie, realizację i ocenę opieki pielęgnacyjnej nad:
   a) kobietą w okresie ciąży, porodu i połogu,
   b) noworodkiem i niemowlęciem do 8. tygodnia życia,
   c) kobietą ze schorzeniami ginekologicznymi;
2. przygotowanie i wspieranie rodziny w opiece nad noworodkiem, niemowlęciem i kobietą;
3. przygotowanie kobiety do samoopieki i samopielęgnacji.

Zadania w zakresie świadczeń diagnostycznych obejmują:

1. przeprowadzanie wywiadu środowiskowego lub rodzinnego;
2. monitorowanie rozwoju ciąży fizjologicznej;
3. wykonywanie badania położniczego;
4. zwracanie uwagi na relację rodziny z noworodkiem i niemowlęciem do drugiego miesiąca życia;
5. ocenę stanu psychicznego kobiety w okresie ciąży i połogu, w tym ryzyka wystąpienia depresji poporodowej;
6. monitorowanie przebiegu połogu i rozwoju noworodka i niemowlęcia do 8. tygodnia życia;
7. obserwację i ocenę rozwoju psychoruchowego noworodka i niemowlęcia do 8. tygodnia życia oraz adaptacji do środowiska zewnętrznego;
8. wykonywanie pomiarów u kobiety i noworodka oraz ocenę tych pomiarów zgodnie z przepisami dotyczącymi standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej;
9. ocenę poziomu bilirubiny u noworodka w oparciu o topografię zażółcenia według schematu Kramera oraz pobieranie materiału do testów przesiewowych w kierunku wykrycia chorób metabolicznych;
10. wykonywanie testów diagnostycznych poza laboratorium przy wykorzystaniu zestawów i aparatury przeznaczonych do wykonywania oznaczeń w miejscu zamieszkania świadczeniobiorcy;
11. pobieranie materiału do badań diagnostycznych;
12. wystawianie skierowań na wykonanie określonych badań diagnostycznych, w tym medycznej diagnostyki laboratoryjnej, z wyjątkiem badań wymagających metod diagnostycznych i leczniczych stwarzających podwyższone ryzyko dla pacjenta – zgodnie z wymogami art. 15a ust. 6 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej. Przede wszystkim dotyczy to badań hematologicznych: morfologia krwi obwodowej ze wzorem odsetkowym i płytkami krwi odczyn opadania krwinek czerwonych (OB) oraz biochemicznych i immunochemicznych w surowicy krwi: sód, potas, kreatynina, glukoza, hemoglobina glikowana (HbA1c), doustny test tolerancji glukozy (DTTG), białko C-reaktywne (CRP), badanie przeciwciał w kierunku toksoplazmozy (IgG, IgM), badanie przeciwciał w kierunku różyczki (IgG, IgM), badanie przeciwciał anty-HCV, anty-HBs, badania w kierunku kiły (VDRL), badanie stężenia we krwi cholesterolu całkowitego, LDL-cholesterolu, HDL-cholesterolu, triglicerydów, stężenie hormonu tyreotropowego (TSH), aktywność aminotransferazy alaninowej (ALAT), aktywność aminotransferazy asparaginianowej (AspAT), aktywność gamma-glutamylotranspeptydazy (GGTP), stężenie całkowite antygenu specyficznego dla prostaty (PSA) we krwi u mężczyzn, stężenie lipoproteiny (a) we krwi.

Obowiązki pozostałe:

Położna wykonująca zawód w podmiocie leczniczym informuje bez zbędnej zwłoki lekarza, pod  opieką którego znajduje się pacjent, o samodzielnym wykonaniu u tego pacjenta, bez zlecenia lekarskiego, świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych oraz o podanych produktach leczniczych i wykonanych badaniach.

Położna udziela świadczeń od poniedziałku do piątku, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy, zgodnie
z harmonogramem pracy placówki.

W przypadkach uzasadnionych stanem zdrowia pacjenta świadczenie położna podstawowej opieki zdrowotnej jest udzielane w dniu zgłoszenia. W  pozostałych przypadkach wynikających z zakresu zadań położnej POZ świadczenia są udzielane w terminie uzgodnionym z pacjentem.

Świadczenia realizowane na podstawie zlecenia lekarskiego lub skierowania są udzielane zgodnie z terminami określonymi w treści zlecenia lub skierowania.

Położna  jest zobowiązana do stałej weryfikacji zawartości torby położnej, tak, by była zgodna z obowiązującymi regulacjami prawnymi (min. ważność leków, środków medycznych, aktualizacja urządzeń technicznych).

Położna jest zobowiązana do kontroli leków wycofanych przez Główny Urząd Farmaceutyczny (sprawdzenie  komunikatu, odznaczenie go w systemie jako formularz PMR GIF oraz weryfikacja leków).

Położna jest zobowiązana do zgłaszania osobie kierującej placówką lub Prezes PMR Szafera informacji
o brakujących lekach, środkach medycznych etc.

Transport sanitarny

Jeśli nie możesz skorzystać z transportu publicznego ze względu na stan zdrowia, a potrzebujesz natychmiastowego leczenia w innej placówce leczniczej, możesz skorzystać z bezpłatnego transportu sanitarnego. Jeżeli natomiast jesteś zdolny do samodzielnego poruszania się bez stałej pomocy innej osoby, ale wymagasz pomocy przy korzystaniu z transportu publicznego lub wymagasz pojazdu dostosowanego do potrzeb osób z niepełnosprawnością, przysługuje Ci płatny transport. Jest on częściowo płatny w przypadku leczenia:

• chorób krwi i narządów krwiotwórczych
• chorób nowotworowych
• chorób oczu
• chorób przemiany materii
• chorób psychicznych i zaburzeń zachowania
• chorób skóry i tkanki podskórnej
• chorób układu krążenia
• chorób układu moczowo-płciowego
• chorób układu nerwowego
• chorób układu oddechowego
• chorób układu ruchu
• chorób układu trawiennego
• chorób układu wydzielania wewnętrznego
• chorób zakaźne i pasożytnicze
• urazów i zatruć
• wad rozwojowych wrodzonych, zniekształceń i aberracji chromosomowych.

NFZ pokrywa w takich przypadkach 40 proc. kosztów przejazdu.

W innych przypadkach musisz zapłacić sam pełne koszty transportu.

Lekarz musi Ci wystawić skierowanie, żebyś mógł skorzystać z transportu sanitarnego.

Karetki pogotowia ratunkowego służą do ratowania życia i zdrowia ludzi. Nie wzywaj pogotowia ratunkowego, gdy potrzebujesz transportu sanitarnego.

Transport sanitarny w POZ
Bezpłatny transport sanitarny w podstawowej opiece zdrowotnej (POZ) przysługuje pacjentom w następujących sytuacjach:

• kiedy zachodzi konieczność leczenia określonego schorzenia w innej placówce leczniczej – z wyłączeniem stanów nagłego zagrożenia zdrowia lub życia
• dla zachowania ciągłości leczenia przez lekarza POZ.

Świadczenie obejmuje przejazd z miejsca zamieszkania pacjenta do świadczeniodawcy i z powrotem. Zasady odpłatności są takie same, jak w przypadku opisanego wcześniej transportu sanitarnego. Skierowanie na transport sanitarny POZ wystawia lekarz podstawowej opieki zdrowotnej.

Transport sanitarny „daleki” w POZ
Z transportu „dalekiego” w POZ możesz skorzystać w następujących sytuacjach:

• kiedy z przyczyn losowych musiałeś skorzystać z pomocy medycznej w szpitalu za granicą, a Twój stan zdrowia w momencie wypisu ze szpitala jest stabilny, ale nie pozwala na samodzielny powrót do domu. Zostaniesz przewieziony od granicy Polski do miejsca Twojego zamieszkania
• kiedy z przyczyn losowych musiałeś skorzystać z pomocy medycznej w zagranicznym szpitalu, ale wymagasz kontynuacji leczenia w kraju, a stan Twojego zdrowia pozwala na uzyskanie wypisu i nie ma medycznych przeciwwskazań do przewozu ambulansem. Przysługuje Ci transport od granicy Polski do szpitala, który jest położony najbliżej Twojego domu i w którym możliwe jest kontynuowanie leczenia
• kiedy z przyczyn uzasadnionych medycznie musisz korzystać ze świadczeń konkretnej poradni specjalistycznej oddalonej od miejsca zamieszkania o więcej niż 120 km „tam i z powrotem”, a ogólny stan Twojego zdrowia nie pozwala na samodzielne dotarcie do poradni. Transport przysługuje wtedy z Twojego miejsca zamieszkania do najbliższego świadczeniodawcy, który udzieli Ci świadczeń, i z powrotem
• kiedy musisz ze względów medycznych korzystać z wysokospecjalistycznych świadczeń ambulatoryjnych, które realizowane są jedynie przez niektóre poradnie, do których odległość z miejsca Twojego zamieszkania przekracza 120 km „tam i z powrotem”, a Twój ogólny stan zdrowia nie pozwala na samodzielny dojazd do poradni. Transport przysługuje wtedy od miejsca zamieszkania do poradni i z powrotem.

Aby skorzystać z transportu sanitarnego „dalekiego” w POZ, powinieneś (Ty lub Twoja rodzina albo opiekun prawny) wystąpić z wnioskiem do dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ. Wniosek taki należy złożyć w oddziale Funduszu, do którego należysz. Po rozpatrzeniu wniosku dyrektor oddziału Funduszu wyda pisemnie stosowną decyzję.

W przypadku transportu związanego z leczeniem poza granicami kraju, do wniosku należy dołączyć zaświadczenie sporządzone w języku polskim, a przygotowane przez zagraniczny szpital, który realizował leczenie.

W przypadku transportu związanego z leczeniem specjalistycznym w kraju należy dołączyć do wniosku zaświadczenie z poradni specjalistycznej, która ma wykonać świadczenie.

Porady telefoniczne: „teleporady” 

Teleporady realizowane są w dni powszednie, najczęściej w godzinach 12.00- 13.00 oraz 17.00-18.00, a w wyjątkowych sytuacjach również poza tymi godzinami (w godzinach między 8.00 a 18.00). Na teleporadę można umówić się w rejestracji placówki: w sposób osobisty, telefoniczny, via email, za pośrednictwem osoby trzeciej.

Termin teleporady zależy od stanu zdrowia pacjenta i możliwości organizacyjnych placówki.

Treść teleporad jest odnotowywana w dokumentacji medycznej pacjenta.

Najczęściej rejestracja na teleporadę odbywa się poprzez kontakt telefoniczny.

W niektórych przypadkach skorzystanie z teleporady może okazać się lepszym rozwiązaniem niż wizyta osobista, zwłaszcza gdy pacjent potrzebuje:

• konsultacji w sprawie kontynuacji stosowania leków stałych lub zmiany dawkowania,
  czy sposobu zażywania leków,
• kontroli w trakcie leczenia (gdy została wcześniej uzgodniona z lekarzem),
• omówienia wyników badań laboratoryjnych lub dokonywanych w domu pomiarów
  (np. ciśnienia tętniczego czy glukozy);
• konsultacji w zakresie profilaktyki zdrowotnej (np. porada co do sposobu żywienia, omówienie planu postępowania w danej chorobie lub gdy jest się zdrowym),
• skierowania na badania, zabiegi czy zaopatrzenia, zaplanowanych wcześniej z lekarzem POZ.

Teleporada nie może odbyć się w następujących sytuacjach:

1. wizyta dziecka do lat 6: niezależnie od przyczyny (z wyjątkiem wizyty kontrolnej,
   po ustaleniu takiej formy konsultacji z lekarzem),
2. jeśli stan zdrowia pacjenta w związku z chorobą przewlekłą uległ zmianie, a zwłaszcza pogorszeniu,
3. jeżeli występuje podejrzenie choroby nowotworowej,
4. jeżeli jest to pierwsza wizyta pacjenta po złożeniu deklaracji wyboru.

Jak przygotować się do teleporady?

• sprawdź, czy przychodnia, do której złożyłeś deklarację, ma Twój aktualny numer telefonu i ewentualnie adres mailowy,
• przygotuj sprawny, naładowany telefon, kartkę, długopis oraz swój numer PESEL,
• przez +/- 30 min. w okolicy ustalonego terminu teleporady nie wykonuj zbędnych telefonów,
• w trakcie rozmowy z lekarzem udaj się w miejsce, gdzie będziesz mógł spokojnie i bez zakłóceń odbyć rozmowę,
• przed rozmową przygotuj na kartce problemy, które chcesz poruszyć w trakcie teleporady. Będzie to gwarancją, że o niczym nie zapomnisz w trakcie rozmowy,
• przygotuj np. domowe pomiary wartości ciśnienia, pomiar tętna (pulsu), pomiar masy ciała (jeśli np. chorujesz na niewydolność serca lub przewlekłą chorobę nerek) czy pomiary poziomu glukozy (cukru), jeśli chorujesz na cukrzycę,
• przygotuj listę leków zażywanych przewlekle. Jeśli masz wyniki badań, z którymi Twój lekarz rodzinny jeszcze się nie zapoznał, również je przygotuj. Możesz także zostać poproszony o dostarczenie ich kopii, np. w formie elektronicznej (ustalisz to podczas teleporady z lekarzem),
• jeśli nie udało Ci się odebrać połączenia telefonicznego od lekarza, poczekaj cierpliwie na kolejne. Lekarz podejmie 3 próby połączenia telefonicznego.

Zabiegi diagnostyczno-lecznicze

Zabiegi diagnostyczno-lecznicze w podstawowej opiece zdrowotnej to podstawowe procedury wykonywane w przychodni lub w domu pacjenta. Ich celem jest rozpoznanie choroby, wdrożenie leczenia oraz kontynuacja terapii.

Szczegółowy zakres świadczeń:

1. diagnostyka (badania i testy):

• testy: CRP (do 6 rż nieodpłatnie), Combo, Strep test, pomiar glikemii, Combo 6 w 1 (odpłatne).
• obrazowa i czynnościowa: wykonywanie badań USG, RTG, EKG.
• świadczenia w ramach opieki koordynowanej: poszerzona diagnostyka (np. Holter EKG, testy wysiłkowe, ECHO serca, wybrane badania biochemiczne, spirometria).
  
  

2. zabiegi lecznicze (realizowane w gabinecie zabiegowym lub w domu pacjenta):

• iniekcje: podawanie leków domięśniowo, dożylnie, podskórnie oraz wlewki kroplowe (kroplówki).
• układ krążenia: pomiar ciśnienia tętniczego, wykonywanie i opis EKG.
• chirurgia mała: zmiana opatrunków, zdejmowanie szwów, usuwanie kleszczy, leczenie ran.
• cewnikowanie i płukanie: cewnikowanie pęcherza moczowego, płukanie uszu,
• inne: pomiary antropometryczne.

3. profilaktyka i szczepienia:

• programy profilaktyczne (np. profilaktyka chorób układu krążenia CHUK, bilans Moje Zdrowie),
• szczepienia ochronne (zarówno obowiązkowe w ramach kalendarza szczepień, jak i zalecane).

UWAGA: diagnostyka laboratoryjna  w zakresie pobierania krwi i materiałów do analizy (morfologia, biochemia, mocz, kał) wykonywane są na podstawie zlecenia lekarza/pielęgniarki/położnej POZ realizowana jest przez pracowników Diagnostyki.

BILANS ZDROWIA

Bilans zdrowia to okresowe profilaktyczne badanie przeprowadzane na różnych etapach życia, kilkanaście razy. Pozwala sprawdzić, czy dziecko rozwija się prawidłowo oraz wcześnie wykryć wady rozwojowe i choroby. Badanie przeprowadza lekarz rodzinny lub pielęgniarka.. Są zalecane przez lekarzy i Ministerstwo Zdrowia.
 
Bilanse zdrowia pozwalają sprawdzić, czy dziecko rozwija się prawidłowo i nie ma: wad wzroku, wad słuchu, wad postawy (np. skoliozy, płaskostopia), zaburzeń ciśnienia tętniczego, zaburzeń wzrostu (np. niskorosłości), problemów w rozwoju psychicznym, zaburzeń psychosomatycznych, niedowagi lub otyłości.
 
Pierwszy bilans zdrowia dziecka to tak zwany „bilans zero”, przeprowadzany po urodzeniu dziecka,
w szpitalu. Lekarz sprawdza budowę i zachowanie noworodka, wykonuje także badania przesiewowe pozwalające wykryć: wrodzoną niedoczynność tarczycy, mukowiscydozę, fenyloketonurię, dysplazję stawów biodrowych, problemy ze słuchem.
 
Kolejne bilanse zdrowia dziecka wykonywane są w wieku:
1–4 tygodnia
2–6 miesięcy
9 miesięcy
12 miesięcy
2 lat
4 lat
5 lat
9–10 lat
13–14 lat
16–17 lat
do ukończenia 19 roku życia.
 
Na bilans należy umówić się w rejestracji placówki i zarezerwować około godziny. Należy zabrać: książeczkę zdrowia dziecka, dokumentację medyczną dziecka, karty z leczenia szpitalnego, wyniki badań i inną dokumentację medyczną – jeśli dziecko ma takie dokumenty, listę z pytaniami do lekarza.
Dziecku, które nie ukończyło 16 lat, na badaniach musi towarzyszyć rodzic lub opiekun prawny. Dziecko starsze może odbyć wizytę u lekarza samo.
 
Jak przebiega badanie?
Wizyta u lekarza zaczyna się rozmową z rodzicem i sprawdzeniem dokumentów medycznych. Potem dziecko jest badane, mierzone i ważone.
Wyniki pomiarów wzrostu i wagi dziecka są nanoszone na tzw. siatki centylowe. Są na nich zaznaczone dane statystyczne dotyczących polskich dzieci. Dzięki temu przez porównanie wyników lekarz może określić, czy dziecko rozwija się prawidłowo.
Wnioski z badania bilansowego wpisywane są do książeczki zdrowia dziecka i do jego dokumentacji medycznej. Na kolejnym bilansie lekarz porównuje, jakie zmiany nastąpiły
od ostatniego badania.
Bilans zdrowia dziecka to także dobry moment na zadawanie pytań.
Bilanse zdrowia wykonuje się, kiedy dziecko jest zdrowe.
 
 
Bilans zdrowia to ważny element profilaktyki zdrowotnej prowadzonej od maluszka do juniora.

Wizyty domowe
 
Wizyty domowe są właściwą formą sprawowania opieki i zapewniają leczenie w sytuacjach, w których udzielenie porady w placówce jest niemożliwe lub bardzo utrudnione (np. w przypadku pacjentów obłożnie chorych, chorych po urazach, osób w zaawansowanym wieku, pacjentów mających problemy w poruszaniu się oraz w nagłych zachorowaniach, gdy utrudnione jest dotarcie chorego do lekarza).
Decyzję o tym, czy wizyta będzie miała formę stacjonarną w przychodni czy w domu pacjenta, każdorazowo podejmuje lekarz.
 
Zgłoszenia potrzeby wizyty domowej dokonuje pacjent, członek rodziny lub opiekun osobiście bądź telefonicznie w rejestracji przychodni POZ.
Zgłoszenia przyjmowane są najczęściej rano, w godzinach od 8.00 do 10.00. Osoba zgłaszająca powinna podać dane pacjenta (imię, nazwisko, numer PESEL, dokładny adres pobytu pacjenta oraz krótki opis objawów).
Osoba przyjmująca zgłoszenie, pracownik rejestracji placówki PMR/koordynator:
– przyjmuje zgłoszenie wizyty domowej, informuje natychmiast lekarza do którego należy pacjent (lub innego lekarza pracującego aktualnie w przychodni) o przyjęciu zgłoszenia wizyty domowej,
bądź
– przekierowuje rozmówcę do lekarza POZ do którego należy pacjent (lub innego lekarza pracującego aktualnie w przychodni), który podejmuje decyzję o dalszym postępowaniu.
 
Lekarz analizuje zgłoszenie i podejmuje decyzję o realizacji wizyty domowej, skierowaniu do pacjenta pielęgniarki lub zaproponowaniu teleporady.
 
Wizytę domową realizuje lekarz POZ do którego należy pacjent lub inny lekarz pracujący aktualnie w przychodni. Po zrealizowaniu wizyty domowej lekarz dokonuje wpisu o wizycie w dokumentacji medycznej pacjenta. O terminie wizyty domowej decyduje lekarz. Względy medyczne mają decydujące znaczenie.
 
Wizyty domowe w POZ mają charakter planowy i odbywają się zgodnie z harmonogramem ustalonym przez przychodnię. W przypadku, gdy osoba przewlekle leżąca zmienia miejsce zamieszkania na odległe od przychodni, zasadne jest złożenie deklaracji w przychodni znajdującej się w pobliżu nowego miejsca zamieszkania.
 
Lekarz ma prawo odmówić przyjazdu, jeśli z wywiadu wynika, że stan zdrowia pacjenta pozwala na wizytę w gabinecie.
 
Jak przygotować się do wizyty domowej?
Należy przygotować dokumentację medyczną z wcześniejszego leczenia, dzienniczki pomiarów ciśnienia
czy poziomu glukozy (cukru) we krwi (jeśli pacjent takie prowadzi). W przypadku osób z trudnościami w komunikacji, np. z zaburzeniami pamięci, zaburzeniami mowy albo jeśli pacjent wymaga opieki innych osób, ważne jest, żeby osoba sprawująca taką opiekę była obecna podczas wizyty. Pomoże to uzyskać więcej informacji o stanie zdrowia pacjenta.

CYTOLOGIA
 
W PMR Szafera wykonujemy bezpłatną cytologię w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy u pań w wieku od 25 do 64 lat, które w ciągu ostatnich 3 lat nie miały wykonywanego przesiewowego badania cytologicznego.
 
Dostępne są dwa rodzaje badań przesiewowych:
1. test HPV HR: wykrywa obecność wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka (HPV). Jeśli wynik jest ujemny, kolejne badanie wykonuje się dopiero po 5 latach,
2. cytologia na podłożu płynnym (LBC): wykonywana jako badanie dodatkowe (pogłębiona diagnostyka) tylko w sytuacji, gdy test HPV HR da wynik pozytywny.
 
Pacjentki leczone z powodu nowotworu złośliwego szyjki macicy po zakończeniu kontroli onkologicznej (decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie onkologiczne) ponownie mogą zostać objęte badaniami cytologicznymi.
 
 
Kto pobiera cytologię w PMR Szafera?
Cytologię pobiera doświadczona położna, Pani Jolanta Wiłowicz, w przychodni przy
ul. Kazimierskiej 4F/1U, tel. 91 311 15 31.
 
Pobrania odbywają się w czwartki od godziny 16:00 (do ostatniej pacjentki 😊).

Wybór lekarza, pielęgniarki, położnej POZ
 
 
Aby korzystać z podstawowej opieki zdrowotnej, należy w wybranej przez siebie przychodni dokonać wyboru lekarza i pielęgniarki. Osoby płci żeńskiej oraz noworodki obojga płci objęci są także opieką położnej. 
Wyboru dokonać można także przez Internetowe Konto Pacjenta, informacja zostanie przekazana do przychodni.
 
 
Opłata za zmianę lekarza/pielęgniarki/położnej POZ 
Lekarza/pielęgniarkę/położną POZ można zmienić nie częściej niż dwa razy w roku.
Wyboru lub zmiany dokonuje się bezpośrednio w przychodni lub przez Internetowe Konto Pacjenta.
W przypadku kolejnej zmiany w danym roku, należy wnieść opłatę w wysokości 80 złotych. Opłatę należy uiścić na konto Oddziału Wojewódzkiego NFZ.

Konto bankowe Zachodniopomorskiego Oddziału NFZ
Bank Gospodarstwa Krajowego O/Szczecin
nr konta 10 1130 1176 0022 2011 5520 0001
Identyfikator Wewnętrzny KSeF ZOW NFZ: 1070001057-00164
(proszę weryfikować numer konta w serwisie internetowym ZOW NFZ)
 
Opłata nie dotyczy zmiany, jeśli pacjent dokonał jej z powodu przeprowadzki lub zaprzestania udzielania świadczeń opieki zdrowotnej przez wybranego lekarza/pielęgniarkę/położną POZ, a także z powodu innych przyczyn niezależnych od woli pacjenta.
 
Deklaracja dla noworodka
Noworodki do 6 miesiąca życia, jeśli nie mają nadanego numeru PESEL, mogą być zgłaszane na listę lekarza/pielęgniarki/położnej POZ na podstawie ubezpieczenia rodzica lub opiekuna prawnego.
Po ukończeniu przez dziecko 6 miesiąca życia, system informatyczny NFZ, w wyniku dokonanej weryfikacji, zaznaczy deklarację dziecka jako nieaktywną. Po ukończeniu przez dziecko 6 miesiąca życia, rodzic/ opiekun prawny powinien złożyć ponowną deklarację, podając PESEL dziecka.
 

Opieka koordynowana w PMR Szafera

Świadczenia opieki koordynowanej w PMR Szafera realizowane są we wszystkich zakresach, tj:
 
1) diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca, przewlekłej choroby niedokrwiennej serca oraz migotania przedsionków (
niżej: zakres kardiologiczny),
2) diagnostyka i leczenie stanów przedcukrzycowych albo cukrzycy (niżej: zakres diabetologiczny),
3) diagnostyka i leczenie astmy oskrzelowej i przewlekłej choroby obturacyjnej płuc (niżej: zakres pulmonologiczny),
4) diagnostyka i leczenie nadczynności tarczycy, diagnostyka i leczenie niedoczynności tarczycy oraz diagnostyka guzków pojedynczych i mnogich tarczycy (niżej: zakres endokrynologiczny),
5) diagnostyka i leczenie przewlekłej choroby nerek (niżej: zakres nefrologiczny).
 

ZAKRES	BADANIA DIAGNOSTYCZNE
kardiologiczny	EKG wysiłkowe, Holter Ekg (24/48/72), Holter RR, ECHO serca, USG Doppler tętnic szyjnych, USG Doppler żył obu kończyn dolnych, USG Doppler tętnic obu kończyn dolnych, BNP (NT-pro-BNP), albuminuria w moczu, UACR.
diabetologiczny	USG Doppler naczyń kończyn dolnych (żył kończyn dolnych/tętnic kończyn dolnych), albuminuria w moczu, UACR.
pulmonologiczny	spirometria, spirometria z próbą rozkurczową
endokrynologiczny	BAC tarczycy, anty TPO, anty Tg, anty TSHR
nefrologiczny	UACR

 
Pacjent włączony do opieki koordynowanej, mający ustalony Indywidualny Plan Opieki Medycznej ma możliwość uzyskania porad edukacyjnych i konsultacji dietetycznych. Konsultacje realizowane w ramach opieki koordynowanej:
 

ZAKRES	KONSULTACJE
kardiologiczny	konsultacja z lekarzem specjalistą w dziedzinie kardiologii (lekarz poz – lekarz specjalista) konsultacja z lekarzem specjalistą w dziedzinie kardiologii (pacjent – lekarz specjalista)
diabetologiczny	konsultacja z lekarzem specjalistą w dziedzinie diabetologii (lekarz poz – lekarz specjalista) konsultacja z lekarzem specjalistą w dziedzinie diabetologii (pacjent – lekarz specjalista)
pulmonologiczny	konsultacja z lekarzem specjalistą w dziedzinie pulmonologii (lekarz poz – lekarz specjalista) konsultacja z lekarzem specjalistą w dziedzinie pulmonologii (pacjent – lekarz specjalista) konsultacja z lekarzem specjalistą w dziedzinie alergologii (lekarz poz – lekarz specjalista) konsultacja z lekarzem specjalistą w dziedzinie alergologii (pacjent – lekarz specjalista)
endokrynologiczny	konsultacja z lekarzem specjalistą w dziedzinie endokrynologii (lekarz poz – lekarz specjalista) konsultacja z lekarzem specjalistą w dziedzinie endokrynologii (pacjent- lekarz specjalista)
nefrologiczny	konsultacja z lekarzem specjalistą w dziedzinie nefrologii (lekarz poz – lekarz specjalista) konsultacja z lekarzem specjalistą w dziedzinie nefrologii (pacjent – lekarz specjalista)

 Decyzję o włączeniu pacjenta do opieki koordynowanej podejmuje lekarz na podstawie wyników badań, postawionej diagnozy oraz zasad dotyczących realizacji opieki koordynowanej w POZ.
 
Podstawa prawna:
– rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz.U.2023.1427 t.j.),
– zarządzenie Nr 49/2026/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 8 maja 2026 r. zmieniające zarządzenie
w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna

Kwalifikowanie pacjentów do grup dyspanseryjnych oraz plan postępowania realizowany w podstawowej opiece zdrowotnej (POZ) to sposób aktywnej opieki nad pacjentami z chorobami przewlekłymi. Pozwala on na objęcie chorych wzmożonym, zaplanowanym nadzorem (m.in. przypominanie o badaniach, wizyty kontrolne).

W PMR Szafera grupy dyspanseryjne obejmują następujące schorzenia przewlekłe, w określonych grupach wiekowych:

1. kobiety w wieku 40-50 lat z niedoczynnością tarczycy (ICD10: E03)
2. pacjenci w wieku 20-25 lat z dyslipidemią (ICD10: E78)
3. pacjenci w wieku 20- 30 lat z nadciśnieniem tętniczym  rozpoznanym w bieżącym roku (ICD10: I10)
4. pacjenci w wieku powyżej 70 lat z niewydolnością serca (ICD10: I50)
5. pacjenci w wieku 50-60 lat z podwyższoną glikemią na czczo (ICD10: R73)

 Są to schorzenia wymagające szczególnej opieki zarówno lekarzy jak i pielęgniarek, często występujące wśród naszych pacjentów. Gdy lekarz diagnozuje chorobę przewlekłą, pacjent zostaje zakwalifikowany do opieki w ramach grupy dyspanseryjnej.

Celem prowadzenia opieki nad pacjentami ze wskazanych grup dyspanseryjnych jest zapewnienie skutecznej opieki pacjentom, cykliczne monitorowanie stanu ich zdrowia, zapobieganie konsekwencjom choroby oraz zahamowanie jej postępu, w tym ograniczenie powikłań i redukcja liczby hospitalizacji.

Program opieki nad pacjentami w grupach dyspanseryjnych opiera się na aktualnych wytycznych postępowania medycznego i uwzględnia badania i interwencje, częstotliwość ich wykonywania, częstotliwość wizyt pacjenta oraz sposób powiadamiania lub zapraszania pacjenta na wizytę/ badanie.

Edukacja pacjentów w chorobach przewlekłych stanowi podstawę SKUTECZNEGO leczenia.

Dlaczego edukacja jest ważna dla pacjenta?

•  Pacjent, który wie, dlaczego przyjmuje lek lub zmienia dietę, robi to znacznie chętniej.
•  Wyjaśnienie, jak działa choroba, eliminuje opór przed leczeniem (np. przed braniem leków na stałe).
•  Edukacja zmniejsza ryzyko samodzielnego odstawienia leków po chwilowej poprawie samopoczucia.
•  Pacjent przestaje być tylko biernym wykonawcą zaleceń lekarza, a staje się liderem procesu zdrowienia.
•  Pacjent uczy się jak prawidłowo mierzyć ciśnienie, poziom cukru i odczytywać sygnały wysyłane przez ciało.
•  Świadomy pacjent wie, kiedy pilnie skonsultować się z lekarzem.
•  Edukacja oznacza redukcję lęku i stresu u pacjenta.
•  Świadomość, że stan zdrowia zależy od codziennych wyborów (dieta, ruch), daje pacjentowi poczucie sprawczości i spokój psychiczny.
•  Edukacja uświadamia, że brak zmian dzisiaj to ryzyko zawału, udaru czy niewydolności nerek za kilka lat.
•  Zapobieganie powikłaniom jest zawsze łatwiejsze i mniej obciążające dla organizmu niż ich leczenie.
•  Dobrze wyedukowany pacjent rzadziej trafia na SOR z powodu nagłych kryzysów (np. ciężkiej hipoglikemii czy przełomu nadciśnieniowego).
•  Świadomy pacjent przychodzi do gabinetu z konkretnymi pytaniami i dzienniczkiem pomiarów, co skraca czas potrzebny na diagnozę.

Tematy edukacji w 2026 roku

1. Pacjenci z niedoczynnością tarczycy  
Istota choroby: (zespół objawów wywołany niedoborem hormonów tarczycy tyroksyny i trójjodotyroniny), choroba Hashimoto (podłoże autoimmunologiczne).
Rola tarczycy: Wpływ na metabolizm, układ krążenia, temperaturę ciała oraz samopoczucie.
Farmakoterapia, zasady przyjmowania leków: lewotyroksynę należy przyjmować zawsze rano, na czczo, co najmniej 30–60 minut przed pierwszym posiłkiem lub kawą. Leki zawierające żelazo, wapń czy leki zobojętniające sok żołądkowy należy przyjmować z zachowaniem kilkugodzinnego odstępu. Codzienne, punktualne przyjmowanie leku jest fundamentem terapii.
Diagnostyka i monitorowanie: monitorowanie poziomu hormonów (głównie TSH) co 6–12 miesięcy lub według zaleceń lekarza. W dniu badania TSH należy przyjąć lek dopiero po pobraniu krwi (chyba że lekarz zaleci inaczej).
Samokontrola pacjenta: zwracanie uwagi na objawy wskazujące na przedawkowanie leków (kołatanie serca, bezsenność) lub ich niedobór (przyrost masy ciała, ciągłe zmęczenie).
Nawyki żywieniowe: 4-5 posiłków w regularnych odstępach czasu. Ostatni posiłek 2-3 godziny przed snem. Odpowiednie nawodnienie organizmu (min. 1,5 l wody dziennie) przy jednoczesnym dostarczaniu błonnika. Zwiększenie ilości produktów bogatych w białko oraz warzyw i owoców bogatych w antyoksydanty.Your Attractive Heading

2. Pacjenci z dyslipidemią
Istota choroby: czym jest dyslipidemia i profil lipidowy, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, objaśnienie wyników badań krwi (cholesterol całkowity, LDL, HDL, TG).
Rola cholesterolu w organizmie: kiedy cholesterol staje się zagrożeniem, wpływ wysokiego poziomu lipidów na rozwój miażdżycy i układ krążenia.
Dieta jako najważniejszy niefarmakologiczny element leczenia: zdrowe tłuszcze  (nienasycone), tłuszcze warte unikania  (nasycone kwasy tłuszczowe, tłuszcze trans). Wyłączeniu z diety podlegają: fast food, wysoko przetworzona żywność, cukier, alkohol, ograniczeniu podlega czerwone mięso. Włączyć należy błonnik(np. owsianka, warzywa, strączki), sterole roślinne, orzechy, ryby morskie. Ważna jest zamiana smażenia na pieczenie, gotowanie na parze czy duszenie bez dodatku tłuszczu.
Rola aktywności fizycznej: ruch bezpośrednio wpływa na parametry lipidowe (szczególnie podnosi poziom „dobrego” cholesterolu HDL), warto wybierać bezpieczne formy ćwiczeń (np. marsz, jazda na rowerze, pływanie) min. 30-45 minut dziennie przez większość dni w tygodniu. U osób ze współistniejącymi chorobami serca kardiolog powinien wskazać bezpieczny prób wysiłku.
Farmakoterapia: edukacja dotycząca przyjmowania leków. Najważniejsze grupy leków (statyny, ezetymib, fibraty, inhibitory PCSK9) i mechanizm ich działania.  Obalanie mitów na temat statyn oraz edukacja, jak zgłaszać ewentualne objawy (np. bóle mięśni) lekarzowi, zamiast samodzielnie odstawiać leki.
Monitorowanie: częstotliwość wykonywania badań lipidogramu w celu weryfikacji skuteczności terapii.
Inne czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego: edukacja obejmuje całościowy obraz zdrowia pacjenta, gdyż dyslipidemia często jest chorobą towarzyszącą innym schorzeniom (np. cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, otyłość).
Istota rzucenia palenia: znaczący wpływ na redukcję ryzyka incydentów wieńcowych.

3. Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym  rozpoznanym w bieżącym roku (ICD10: I10)
Mechanizm choroby: definicja ciśnienia i pojęcie „cichego zabójcy” (brak objawów przez długi czas). Normy ciśnienia: wartości prawidłowe i docelowe (np. dla większości chorych < 140/90 mm Hg).
Czynniki ryzyka: wpływ wieku, otyłości, stresu, soli i genetyki na rozwój choroby.
Pomiary i samokontrola w domu: używanie aparatów naramiennych (zamiast nadgarstkowych, odpoczynek przed badaniem, ułożenie ręki, brak rozmowy w trakcie. Regularne notowanie wyników (data, godzina, tętno) w celu pokazania ich lekarzowi.
Zmiana stylu życia (niefarmakologiczne leczenie):  ograniczenie spożycia soli (do max. 5 g dziennie), unikanie żywności wysokoprzetworzonej, regularne ćwiczenia aerobowe (np. szybki marsz, pływanie) min. 30 minut dziennie przez 5 dni w tygodniu, ograniczenie spożycia alkoholu i bezwzględny zakaz palenia tytoniu. Redukcja masy ciała: zmniejszenie wagi nawet o kilka kilogramów przynosi natychmiastowy spadek ciśnienia.
Farmakoterapia: przyjmowanie leków o stałych porach, nawet przy dobrym samopoczuciu, edukacja o konieczności konsultacji z lekarzem przed odstawieniem leków lub zmianą dawkowania (zapobieganie nagłym skokom ciśnienia), poinformowanie o objawach, które należy zgłosić specjaliście (np. suchy kaszel po inhibitorach ACE).
Objawy alarmowe: kiedy pilnie szukać pomocy (silny ból głowy, duszność, zaburzenia widzenia, ból w klatce piersiowej).
Powikłania: informacje o ryzyku zawału serca, udaru mózgu czy niewydolności nerek przy braku leczenia.

4. Pacjenci z niewydolnością serca (ICD10: I50)
Zrozumienie choroby: czym jest niewydolność serca, przyczyny.
Farmakoterapia: nazwy i dawkowanie przyjmowanych leków, zrozumienie ich działania oraz bezwzględny zakaz samodzielnego modyfikowania terapii.
Zasady żywieniowe: Ograniczenie podaży sodu (soli) do maksymalnie 2-3 g na dobę, kontrola ilości wypijanych płynów oraz eliminacja produktów wysokoprzetworzonych. Codzienna kontrola masy ciała: metoda na wczesne wykrycie zatrzymania płynów w organizmie (ważenie się każdego ranka o tej samej porze).
Styl życia i aktywność fizyczna: znaczenie umiarkowanego wysiłku dostosowanego do możliwości (np. spacery), rzucenie palenia, ograniczenie alkoholu oraz dbałość o odpowiednią ilość snu.
Objawy ostrzegawcze: Nauka rozpoznawania „czerwonych flag” (np. nagły przyrost masy ciała, duszność w spoczynku, obrzęki nóg, wzmożona męczliwość).
Sytuacje szczególne: Postępowanie w podróży, radzenie sobie ze stresem, współwystępowanie innych chorób (np. cukrzyca, nadciśnienie) oraz unikanie niektórych leków (np. niesteroidowych leków przeciwzapalnych).

5. Pacjenci z podwyższoną glikemią na czczo (ICD10: R73)
Zrozumienie diagnozy: stan przedcukrzycowy to sygnał ostrzegawczy – organizm produkuje insulinę, ale komórki są na nią oporne (insulinooporność). Omówienie wyników (glukoza na czczo: 100–125 mg/dl lub wynik testu obciążenia glukozą OGTT po 2 godzinach: 140–199 mg/dl). Przekazanie pozytywnego komunikatu, że wdrożenie zmian pozwala na powrót do prawidłowych wyników.
Podstawy wiedzy o gospodarce węglowodanowej: niski indeks i ładunek glikemiczny, wybór produktów, które nie powodują gwałtownych skoków cukru (np. chleb pełnoziarnisty zamiast białego). Zasada „talerza zdrowego żywienia” – połowę stanowią warzywa, jedną czwartą pełnowartościowe białko, a jedną czwartą węglowodany złożone, eliminacja cukrów ukrytych: czytanie etykiet, unikanie soków owocowych, napojów słodzonych, produktów „fit” o wysokiej zawartości cukru.. Istotna rola błonnika (opóźnia wchłanianie glukozy i wspomaga sytość).
Aktywność fizyczna jako lek: ruch działa jak darmowa dawka insuliny – mięśnie zużywają glukozę bezpośrednio z krwi. Minimum 150 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo (np. szybki spacer, rower, pływanie) – optymalnie 30 minut przez 5 dni w tygodniu. Wprowadzenie prostych ćwiczeń siłowych (np. z gumami), ponieważ większa masa mięśniowa lepiej radzi sobie z glukozą.
Redukcja masy ciała i regeneracja: zrzucenie zaledwie 5–7% wyjściowej masy ciała (w przypadku nadwagi/otyłości) diametralnie poprawia parametry metaboliczne. Chudnięcie w tempie 0,5–1 kg na tydzień, bez restrykcyjnych głodówek. Chroniczny stres i niedobór snu podnoszą poziom kortyzolu, który bezpośrednio zwiększa stężenie glukozy we krwi.
Kontrola: powtarzanie badań (glukoza, HbA1c) zazwyczaj raz w roku lub według wskazań lekarza.
Farmakoterapia (opcjonalnie): jeśli lekarz zdecydował o włączeniu metforminy edukacja dotycząca jej roli (zwiększa wrażliwość na insulinę) oraz prawidłowego przyjmowania (zazwyczaj w trakcie lub po posiłku, by uniknąć problemów żołądkowych).

Opieka położnicza i okołoporodowa

Placówki PMR Szafera realizują standard w zakresie opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w ciąży, kobietą rodzącą, kobietą w połogu oraz nad noworodkiem. W edukacji przedporodowej podkreśla się rolę ojca mającego się urodzić dziecka, jako adresata edukacji przedporodowej.

Zakres świadczeń profilaktycznych i działań w zakresie promocji zdrowia oraz badań diagnostycznych i konsultacji medycznych, wykonywanych u kobiet w ciąży, wraz z okresami ich przeprowadzania.

1. Informacja o szczepieniach zalecanych w okresie ciąży.
2. Informacja o potrzebie wykonania badania cytologicznego w ciągu 12 miesięcy (o ile nie było wykonane przed ciążą).
3. W przypadku pacjentek spożywających alkohol lub korzystających z innych substancji psychoaktywnych ważne jest skierowanie do ośrodka udzielającego pomocy w tym zakresie,
4. Pacjentki planujące skorzystanie z analgezji regionalnej podczas porodu kierowane są (od 33. do 37. tygodnia ciąży) na konsultację anestezjologiczną.
5. Informacja o potrzebie wykonania (do końca 12. tygodnia ciąży) badania USG piersi u pacjentek z klinicznymi zmianami w piersi lub w przypadku występowania obciążenia rodzinnego/genetycznego ryzykiem raka piersi.

Położna identyfikuje czynniki ryzyka powikłań okołoporodowych: choroby przewlekłe i stan zdrowia matki, obciążony wywiad położniczy i ginekologiczny, czynniki psychosomatyczne i środowiskowe, czynniki infekcyjne i genetyczne. Monitoruje także stan zdrowia psychicznego pacjentki w ciąży (Edynburska Skala Depresji).

Położna obejmuje pacjentki w ciąży edukacją przedporodową od momentu stwierdzenia ciąży i zgłoszenia się do położnej. W czasie spotkań położne omawiają następujące tematy:

do 21 tygodnia ciąży

BLOK 1. STYL ŻYCIA Odżywianie i suplementacja. Aktywność fizyczna.Sen, relaks i zdrowie psychiczne.Pielęgnacja ciała.	BLOK 2. MEDYCZNY NIEZBĘDNIK PRZYSZŁEJ MAMY Lista badań laboratoryjnych i diagnostycznych w ciąży. 2.    Szczepienia ochronne w ciąży.
BLOK 3.NAJCZĘSTSZE DOLEGLIWOŚCI CIĄŻOWE Lista możliwych dolegliwości.Sposoby radzenia sobie z dolegliwościami ciążowymi.	BLOK 4. ASPEKTY PRAWNO- FINANSOWE Omówienie dostępnych form opieki.Organizacja urlopów rodzicielskich.Omówienie dostępnych form wsparcia finansowego.

od 21 tygodnia ciąży

BLOK 1. ZAJĘCIA ORGANIZACYJNE Założenia ogólne programu edukacji przedporodowej w szkole rodzenia.Wywiad z kobietą ciężarną.Informacja o dostępnych formach opieki medycznej oraz niezbędnych badaniach diagnostycznych i konsultacjach w ciąży, w tym świadczeniach zdrowotnych realizowanych w poszczególnych trymestrach ciąży, a także badaniach prenatalnych.Informacja o profilaktyce chorób zakaźnych w okresie okołoporodowym z uwzględnieniem bezpieczeństwa szczepień w tym okresie.Omówienie standardu opieki okołoporodowej.Pakowanie niezbędnych kobiecie i noworodkowi rzeczy do szpitala (torba).	BLOK 2. PORÓD Przygotowanie fizyczne i emocjonalne do porodu.Wybór miejsca porodu.Rola osoby bliskiej podczas porodu.Zwiastuny i objawy rozpoczynającego się porodu.Cięcie cesarskie- poród zabiegowy.Pobieranie krwi pępowinowej- komórki macierzyste.Fazy porodu, poród aktywny.Ból porodowy, jego znaczenie.Metody naturalne i farmakologiczne łagodzenia bólu porodowego.
BLOK 3. PIELĘGNACJA NOWORODKA Wyprawka noworodka.Pielęgnacja skóry i kikuta pępowinowego. Stany przejściowe, fizjologiczne noworodka.Różnorodne potrzeby noworodka i adaptacja do życia pozałonowego.Budowanie prawidłowych relacji z dzieckiem.Dbałość o harmonię w rodzinie, jako najlepsze warunki do rozwoju dziecka.Noworodek w szpitalu: badania, zabiegi wykonywane w pierwszych dniach życia dziecka.Znaczenie świeżego powietrza, hartowanie i przyzwyczajanie do aktywności fizycznej.	BLOK 4. LAKTACJA Zalety karmienia piersią (promocja i przygotowanie do karmienia piersią).Edukacja w zakresie znaczenia odpowiednio długiego karmienia piersią dla optymalnego rozwoju dziecka i zdrowia matki.Wskaźniki skutecznego karmienia (po czym poznać, że dziecko się najada?)Bank mleka kobiecego.Wskazania i przeciwskazania do karmienia mlekiem modyfikowanym.Rola ojca i osób bliskich we wspieraniu matki karmiącej.Akcesoria wspierające karminie piersią.Odżywianie w okresie laktacji.
BLOK 5. PROFILKATYKA LOGOPEDYCZNA Znaczenie prawidłowego kształtowania się funkcji oddechowych i pokarmowych w kontekście rozwoju mowy dziecka.Na co zwrócić uwagę przy wyborze smoczka i butelki? Czy istnieje butelka idealna?Rozszerzanie diety, jak karmić, jaką wybrać łyżeczkę i kubek?	BLOK 6. PIERWSZA POMOC U NOWORODKA Udzielanie pierwszej pomocy w nagłych przypadkach u noworodka i niemowlęcia. Aktualne zalecenia i bezpieczne postępowanie z noworodkiem po urodzeniu w domu.Przygotowanie bezpiecznych warunków w domu.Wyposażenie apteczki domowej.
BLOK 7. METODY ŁAGODZENIA BÓLU PORODOWEGO Metody naturalne.Metody farmakologiczne. Znieczulenie zewnątrzoponowe.	BLOK 8. SZCZEPIENIA OCHRONNE Szczepienia obowiązkowe i zalecane.Odczyny poszczepienne.
BLOK 9. PREINDUKCJA I  INDUKCJA PORODU – PLAN PORODU Przygotowanie do wywołania porodu.Metody i sposoby indukcji porodu.  Przygotowanie i omówienie planu porodu.	BLOK 10. POŁÓG Higiena okresu połogu (pielęgnacja rany krocza i rany po cięciu cesarskim).Organizacja życia rodzinnego po porodzie. Baby blues, depresja poporodowa. Powrót płodności po porodzie. Kwestionariusz Edynburskiej Skali Depresji.
BLOK 11. ZAKOŃCZENIE – PODSUMOWANIE ZAJĘĆ W SZKOLE RODZENIA Przypomnienie najważniejszych kwestii przygotowujących do porodu. Omówienie zasad realizacji wizyt poporodowych.Rozdanie dyplomów ukończenie szkoły rodzenia.

po 31 tygodniu ciąży

BLOK 1. PORÓD Pozycje wertykalne w czasie porodu.Nauka oddychania w czasie porodu.Rola osoby towarzyszącej.	BLOK 2.  FIZJOTERAPIA OKOŁOPORODOWA Postawy pionizacji po porodzie.Profilaktyka rozejścia kresy białej.Profilaktyka zaburzeń uroginekologicznych.Opieka w połogu w środowisku domowym.
BLOK 3. LAKTACJA Pozycje do karmienia piersią – ćwiczenia z lalką.Technika prawidłowego  przystawiania dziecka do piersi.Najczęstsze problemy podczas karmienia piersią i sposoby ich rozwiązania (np. ból brodawek, nawał pokarmu, zastój pokarmu).Ręczne odciąganie pokarmu – pokaz i ćwiczenia.	BLOK 4. ZDROWIE MAMY Kwestionariusz Edynburskiej Skali Depresji.
BLOK 5. PIELĘGNACJA NOWORODKA  Przygotowanie i zasady ogólne pielęgnacji noworodka.Higiena twarzy. Toaleta ciała.Okolice okołopieluszkowe.	BLOK 6. KĄPIEL NOWORODKA Przygotowanie otoczenia do kąpieli. Bezpieczne trzymanie i zanurzanie noworodka (praktyka z lalką).Wyjmowanie i pielęgnacja noworodka po kąpieli.
BLOK 7. FIZJOTERAPIA DZIECI Prawidłowy rozwój niemowlęcia.Prawidłowa pielęgnacja/ pozycje ułożeniowe.Masaż Shantala jako wspomaganie prawidłowego rozwoju układu nerwowego/ budowanie więzi.Zwrócenie uwagi na nieprawidłowości w rozwoju dziecka (przykłady).	BLOK 8. ZAJĘCIA PRAKTYCZNE Ćwiczenia rozciągające mięśnie krocza i dna miednicy.Techniki oddechowe podczas porodu.Masaż przy porodzie.

Wizyty patronażowe położnej

1. Położna realizuje wizyty patronażowe do ukończenia 8 tygodni życia niemowlęcia. Wizyty te obejmują edukację mamy (położnicy) wraz z oceną stanu zdrowia a także ocenę noworodka.
2. Pierwsza wizyta położnej POZ w miejscu pobytu kobiety w połogu i noworodka odbywa się nie później niż w ciągu 48 godzin (z wyjątkiem sobót, niedziel i dni ustawowo wolnych od pracy) od otrzymania przez położną zgłoszenia urodzenia dziecka lub zgłoszenia wypisu matki po urodzeniu.
3. Jeżeli dziecko opuści szpital w terminie późniejszym niż termin objęcia matki opieką, położna POZ odbywa nie mniej niż dwie wizyty po powrocie dziecka do miejsca zamieszkania lub pobytu.
4. Jeżeli dziecko opuści szpital bez matki, położna POZ odbywa nie mniej niż cztery wizyty w miejscu jego zamieszkania lub pobytu.
5. Wizyty patronażowe położnej POZ u dzieci urodzonych przedwcześnie lub długotrwale hospitalizowanych są realizowane według indywidualnego planu opieki, dostosowanego do wieku i stanu zdrowia dziecka.
6. Przy braku kontaktu z matką, położna POZ powinna ocenić ryzyko zaniedbania lub niewydolności opiekuńczej i w przypadku zaistnienia takiego ryzyka do poinformowania jednostek organizacyjnych pomocy społecznej właściwych względem miejsca zamieszkania albo miejsca pobytu matki i noworodka o przypadku podejrzenia zachowań mogących zagrażać bezpieczeństwu dziecka i matki.
7. Położna w czasie wizyt patronażowych zapoznaje się z dokumentacją medyczną matki i dziecka oraz przeprowadza z matką wywiad. Informuje o zbliżających się konsultacjach, wizytach lekarskich.
8. Położna przeprowadza badania kobiety oceniając:
9. higienę ciała (w razie potrzeby wsparcie w wykonywaniu czynności pielęgnacyjnych),
10. stan dna macicy,
11. możliwość rozejścia kresy,
12. stan krocza po porodzie fizjologicznym (wskazówki pielęgnacyjne),
13. stan rany po cięciu cesarskim (nauka pielęgnacji),
14. stan piersi,
15. RR i tętno.
16. Położna zdejmuje szwy z rany krocza lub brzucha, jeżeli zachodzi taka potrzeba.
17. Położna omawia z mamą:
18. oddawanie moczu, kału (porady). W przypadku wystąpienia problemów, które wykraczają poza zakres kompetencji położnej w zakresie rozwiązywania problemów nietrzymania moczu, gazów i stolca, położna informuje o możliwości skorzystania ze świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej na podstawie skierowania,
19. sposób odżywania mamy karmiącej, suplementację witamin,
20. przekazuje wskazówki odnośnie fizjoterapii,
21. informuje kobietę o potrzebie odbycia wizyty u lekarza dentysty w czasie połogu (kobiety w ciąży i w okresie połogu mają prawo do dodatkowych świadczeń zdrowotnych lekarza dentysty oraz materiałów stomatologicznych stosowanych przy udzielaniu tych świadczeń, zakwalifikowanych jako świadczenia gwarantowane dla tych osób).
22. Ocena stanu psychicznego kobiety w połogu, powinna mieć miejsce w okresie zwiększonego ryzyka jej wystąpienia (w czwartym tygodniu od urodzenia dziecka), nie zaś od razu na pierwszej wizycie położnej. Wcześniejszą ocenę stanu psychicznego kobiety w połogu, wykonuje się jeśli istnieją przesłanki zaburzeń psychicznych.
23. Położna udziela wsparcia w zakresie karmienia piersią i poradnictwa laktacyjnego a także przekazuje informacje dotyczące różnych sposobów karmienia dziecka. Przekazuje mamie informację o możliwości korzystania ze wsparcia w zakresie karmienia piersią i poradnictwa laktacyjnego także po zakończeniu wizyt patronażowych.
24. W przypadku wystąpienia problemów, które wykraczają poza zakres kompetencji położnej, informuje ona kobietę będącą w okresie laktacji lub karmiącą piersią o konieczności skontaktowania się z lekarzem POZ albo położnikiem/ neonatologiem, a także przekazuje lekarzowi informacje o ocenie sytuacji oraz kontakt do siebie.
25. Położna przeprowadza badania dziecka oceniając:
26. wygląd, zachowanie, ułożenia ciała,
27. odruchy neurologiczne,
28. skórę, oczy, nos, jamę ustną, śluzówki, język, napięcie mięśniowe, narządy płciowe,
29. sposób zapewniania higieny ciała (kąpiel, toaleta, przewijanie i zmiana pieluszek, ubieranie; w razie potrzeby wsparcie w wykonywaniu czynności pielęgnacyjnych,
30. kikut pępowinowy (nauka pielęgnacji),
31. stany przejściowe noworodka,
32. efektywność karmienia.
33. Położna wykonuje pomiar masy ciała i ocenę przyrostu masy ciała dziecka.
34. Położna zapisuje informacje w dokumentacji medycznej mamy i dziecka, a także w książeczce zdrowia dziecka oraz umawia termin kolejnej wizyty. Dokumentacja opiera się na nowych wzorach formularzy w przypadku rozpoczęcia edukacji po 12 maja 2026 roku.

Plan porodu i opieki poporodowej
W planie porodu precyzyjnie określa się preferencje kobiety rodzącej dotyczące porodu i opieki nad dzieckiem. Położna analizuje z pacjentką plan porodu, wskazując jednocześnie, że może on ulec zmianie na życzenie pacjentki a także w razie zagrożenia życia lub zdrowia mamy lub dziecka. Plan porodu kobieta powinna zabrać ze sobą do szpitala.

Opieka nad kobietą w sytuacjach szczególnych
Kobietom będącym w sytuacjach szczególnych, pod pojęciem których należy rozumieć: poronienie, urodzenie dziecka martwego, niezdolnego do życia lub obarczonego wadami letalnymi, urodzenie chorego dziecka lub dziecka z wadami wrodzonymi, a także kobietom, które podjęły decyzję o pozostawieniu dziecka w podmiocie leczniczym, zapewnia się możliwość skorzystania z opieki położnej w miejscu zamieszkania albo pobytu. Nie ma określonej, zamkniętej liczby wizyt ani nie określono ich częstotliwości, co pozwala położnej na ich dostosowanie do stanu zdrowia kobiety.
W przypadku zdiagnozowania u dziecka ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia albo nieuleczalnej choroby, które powstały w prenatalnym okresie rozwoju dziecka lub w czasie porodu, położna zgłasza ten fakt lekarzowi POZ, który wystawia skierowanie do perinatalnej opieki paliatywnej.

Opieka nad kobietą ze szczególnymi potrzebami
Kobietom ze szczególnymi potrzebami w opiece okołoporodowej zapewnia się dostępność architektoniczną, cyfrową, informacyjno-komunikacyjną i w miarę możliwości dostosowanego do ich potrzeb sprzętu niezbędnego do realizacji świadczeń.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.