Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) finansuje programy profilaktyczne, by wcześnie wykrywać choroby, oszczędzać pieniądze systemu oraz chronić życie pacjentów.
Profilaktyka jest kluczowa: lepiej i taniej jest nie dopuścić do rozwoju choroby, niż potem ją długo leczyć.
Główne cele profilaktyki
- wczesne wykrywanie: badania przesiewowe pozwalają znaleźć zmiany chorobowe (np. nowotwory) zanim pojawią się groźne objawy,
- skuteczniejsze leczenie: choroba wykryta na początku jest o wiele łatwiejsza do wyleczenia,
- niższe koszty leczenia: leczenie chorego we wczesnym stadium jest znacznie tańsze niż kosztowna
i długa terapia zaawansowanej choroby w szpitalu, - mniej powikłań: zapobieganie rozwojowi schorzeń zmniejsza liczbę ostrych przypadków wymagających ratowania życia,
- mniej cierpienia: pacjent unika silnego bólu i trudnych, długich pobytów w szpitalu,
- dostępność dla każdego: finansowanie profilaktyki ze składek ubezpieczonych sprawia, że bezpłatne badania są dostępne w całej Polsce bez dodatkowych opłat.
Informacja o zasadach i miejscach realizacji poszczególnych programów profilaktycznych:
Dla osób w wieku 20 lat i więcej, ubezpieczonych w NFZ, które wypełnią ankietę (online, w aplikacji Moje IKP, w przychodni POZ).
Program realizowany jest w każdej placówce podstawowej opieki zdrowotnej (POZ).
Do udziału w programie nie jest potrzebne skierowanie.
Podstawowy pakiet badań w ramach programu dla wszystkich zawiera:
– morfologię krwi,
– stężenie glukozy we krwi,
– lipidogram,
– poziom kreatyniny i eGFR,
– TSH,
– badanie ogólne moczu.
Rozszerzony pakiet badań obejmuje także:
– próby wątrobowe (ALAT, AspAT, GGTP),
– PSA całkowity u mężczyzn po 50 r.ż.,
– anty-HCV,
lipoproteina A (wykonana raz w życiu w ramach programu w wieku 20-40 lat),
– test na krew utajoną w kale – metoda FIT-OC, po 50 roku życia.
Sprawdzenie: ciśnienie, tętno, waga, wzrost, obwód talii, obwód bioder, BMI, WHR.
Po wykonaniu badań pacjent zgłasza się na wizytę podsumowującą do swojej przychodni POZ.
Otrzymuje Indywidualny Plan Zdrowotny, a w nim zalecenia dotyczące: odżywiania, zdrowego stylu życia, aktywności fizycznej, badań profilaktycznych, indywidualny kalendarz zalecanych szczepień i porad edukacyjnych.
Dla osób, które: mają od 35 do 65 lat i złożyły deklarację wyboru lekarza POZ i nie mają rozpoznanej: cukrzycy, przewlekłej choroby nerek, rodzinnej hipercholesterolemii, choroby układu krążenia (nie wszystkie choroby układu choroby krążenia wykluczają z udziału w programie) i nie korzystały z badań w ramach tego programu w ciągu ostatnich 5 lat.
Program jest realizowany przez lekarza lub pielęgniarkę podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Wszystkie placówki POZ mają obowiązek realizacji programu.
Do udziału w programie nie jest potrzebne skierowanie.
Należy zgłosić się do swojej przychodni POZ. Wszystkie placówki PMR Szafera realizują program.
Lekarz lub pielęgniarka POZ przeprowadza z pacjentem wywiad oraz: wykona pomiar ciśnienia tętniczego krwi, określi BMI, skieruje na badania krwi (stężenie cholesterolu całkowitego, LDL-cholesterolu, HDL-cholesterolu, trójglicerydów, glukozy).
Na podstawie wyników badań lekarz lub pielęgniarka POZ oceni ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia oraz wskaże dalsze zalecenia.
Dla kobiet w wieku 25-64 lata, które kwalifikują się do programu, dostępne są dwa rodzaje badań przesiewowych:
– polega na wykonaniu testu HPV HR z genotypowaniem, który wykrywa DNA lub RNA wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) o wysokim ryzyku onkogennym w wymazie z szyjki macicy. Wykonywany jest co 5 lat,
– jeśli wynik testu HPV HR jest dodatni (+), z tego samego pobranego materiału wykonuje się dodatkowo cytologię na podłożu płynnym (LBC).
Z badania kobieta może skorzystać, jeśli od ostatniej cytologii minęły co najmniej 3 lata.
Test HPV HR z genotypowaniem to badanie molekularne, które wykrywa DNA lub RNA wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) o wysokim ryzyku wywoływania raka szyjki macicy. Materiał do badania pobiera się wymazem z szyjki macicy.
Cytologia płynna (LBC) jest wykonywana tylko wtedy, gdy wynik testu HPV HR jest dodatni. Co ważne – nie trzeba wtedy ponownie pobierać wymazu, bo wykorzystuje się materiał z tego samego pobrania. PMR Szafera realizują program profilaktyki raka szyjki macicy.
Informacje szczegółowe dostępne są także na naszej stronie internetowej: www.pmr.szczecin.pl
Częstotliwość kolejnych badań ustalana jest indywidualnie: co 12 miesięcy, co 36 miesięcy lub co 5 lat w zależności od wyniku badania oraz zaleceń lekarza. Do udziału w programie nie jest potrzebne skierowanie.
Jeżeli wynik badania będzie ujemny położna zaleci ponowne badanie profilaktyczne po upływie 3 lub 5 lat, w uzasadnionych przypadkach po upływie 12 miesięcy.
Jeżeli wynik testu HPV HR będzie dodatni z tego samego materiału wykonana będzie cytologia płynna (LBC).
Jeśli jej wynik będzie prawidłowy, położna zaleci ponowne badanie profilaktyczne po upływie 12 miesięcy.
Jeżeli w wyniku badania zostaną stwierdzone zmiany o charakterze dysplastycznym pacjentka zostanie skierowana na dalszą diagnostykę, tj. badanie kolposkopowe lub badanie kolposkopowe z pobraniem wycinka do badania histopatologicznego.
W przypadku rozpoznania raka szyjki macicy lub inne schorzenie pacjentka zostanie skierowana do leczenia specjalistycznego lub na dalszą diagnostykę.
Dla kobiet w wieku 45-74 lata, które nie miały wykonywanej mammografii w ciągu ostatnich dwóch lat lub zakończyły okres 5 lat od leczenia chirurgicznego raka piersi pozostają w trakcie uzupełniającej hormonoterapii (HT) lub zakończyły leczenie raka piersi i 5-letni proces monitorowania po zakończonym leczeniu.
Badanie mammograficzne można wykonać w poradniach stacjonarnych lub w mammobusie.
Do udziału w programie nie jest potrzebne skierowanie. Należy zgłosić się do poradni, która wykonuje takie badania.
Lista placówek jest dostępna w serwisie NFZ: link.
Podstawowym badaniem wykonywanym w ramach programu jest mammografia.
Jeżeli wynik będzie prawidłowy, pacjentka dostanie zaproszenie na ponowne badanie za 2 lata.
Jeżeli wynik będzie nieprawidłowy, lekarz skieruje pacjentkę na dalszą diagnostykę.
W przypadku rozpoznania raka piersi lub innego schorzenia wymagającego leczenia specjalistycznego, pacjentka zostanie skierowana (poza programem) do dalszej diagnostyki lub leczenia do poradni specjalistycznych lub lecznictwa stacjonarnego w ramach NFZ.
Etap podstawowy adresowany jest do osób powyżej 18. roku życia palących papierosy lub inne wyroby tytoniowe, osób pomiędzy 40. a 65. rokiem życia, które:
– nie miały wykonanych badań spirometrycznych w ramach programu profilaktyki POChP w ciągu ostatnich trzech lat,
– nie miały zdiagnozowanej wcześniej, w sposób potwierdzony badaniem spirometrycznym, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, przewlekłego zapalenia oskrzeli lub rozedmy.
Etap specjalistyczny adresowany jest do osób powyżej 18. roku życia uzależnionych od tytoniu, które zostały skierowane z etapu podstawowego lub z oddziału szpitalnego.
Program realizują wybrane placówki POZ. Do udziału w programie nie jest potrzebne skierowanie. Należy zgłosić się do placówki realizującej program.
Lista placówek jest dostępna w serwisie NFZ: link.
Na pierwszej wizycie lekarz przedstawia założenia programu i przeprowadza wywiad dotyczący palenia tytoniu. Jeśli zachodzi potrzeba lekarz kieruje na badania przedmiotowe (pomiar masy ciała, wzrostu, ciśnienia tętniczego krwi) oraz badania fizykalne.
Jeżeli pacjent jest osobą palącą i zostanie zakwalifikowany do świadczeń w zakresie profilaktyki POChP – dodatkowo przejdzie badanie spirometryczne (osoby wieku
40-65). W zależności od wyników badań lekarz:
– poinformuje o skutkach palenia tytoniu,
– albo, jeśli pacjent zdecyduje się rzucić palenie, skieruje do placówki (terapia grupowa),
– lub skieruje pacjenta na dalszą diagnostykę (poza programem).
Dla osób powyżej 18. roku życia, które nie miały w dotychczasowym wywiadzie rozpoznanej gruźlicy, a w szczególności:
– miały bezpośredni kontakt z osobami z już rozpoznaną gruźlicą,
– mają trudne warunki życiowe, mogące znacząco wpłynąć na wystąpienie choroby (osoby niepełnosprawne, obciążone długotrwałą chorobą, obciążone problemem alkoholowym i narkomanią, bezdomne, długotrwale bezrobotne).
Program profilaktyki gruźlicy realizowany jest przez wszystkie pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Wszystkie placówki POZ PMR Szafera realizują program.
Do udziału w programie nie jest potrzebne skierowanie, należy zgłosić się do pielęgniarki POZ, do której złożona została deklaracja wyboru.
Pielęgniarka POZ przeprowadzi wywiad zdrowotny, wypełni ankietę, a następnie przeprowadzi edukację zdrowotną.
Jeżeli w ankiecie pacjent uzyska:
– 10–24 punktów, to oznacza, że jest osobą z grupy podwyższonego ryzyka zachorowania a wtedy pielęgniarka POZ przekaże pisemną informację o wynikach przeprowadzonej ankiety lekarzowi POZ i wskaże tryb dalszego postępowania, m.in. konieczność zgłoszenia się do lekarza POZ celem dalszej oceny stanu zdrowia,
– 1–9 punktów, to oznacza, że jest z grupy umiarkowanego ryzyka zachorowania. Pielęgniarka POZ nie zakwalifikuje pacjenta do dalszej diagnostyki.
Kolejny raz można wziąć udział w ankiecie po 24 miesiącach od daty ostatniego badania.
Dla osób, które nie mają objawów sugerujących nowotwór jelita grubego, nie miały wykonywanej kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat, spełniają kryterium wiekowe:
– 50-65 lat
– 40-49 lat – jeśli krewny pierwszego stopnia miał diagnozę nowotworu jelita grubego.
Program realizowany jest w placówkach w całej Polsce.
Do udziału w programie nie jest potrzebne skierowanie. Należy zgłosić się do poradni, która wykonuje takie badania.
Lista placówek jest dostępna w serwisie NFZ: link.
Podstawowym badaniem wykonywanym w ramach programu jest kolonoskopia, w tym pobranie wycinków z nacieku nowotworowego lub zmian podejrzanych o charakter nowotworowy, usunięcie polipów wielkości do 15 mm, poddanie badaniu histopatologicznemu wszystkich wycinków i usuniętych polipów, wskazanie konkretnych zaleceń dotyczących leczenia u osób, które wykonały kolonoskopię przesiewową.
Dla wszystkich kobiet w ciąży, niezależnie od wieku, w odpowiednim czasie ciąży dla danego etapu programu.
Program realizują poradnie posiadające umowę z NFZ w zakresie „Program badań prenatalnych”.
W celu włączenia do programu wymagane jest skierowanie.
Do etapów:
– „Poradnictwo i badania biochemiczne” (pomiędzy 11. a 14. tygodniem ciąży)
– „Poradnictwo i USG płodu w kierunku diagnostyki wad wrodzonych” (pomiędzy 11. a 14. tygodniem ciąży oraz pomiędzy 18. a 22. tygodniem i 6. dniem ciąży)
skierowanie powinno być wystawione przez lekarza prowadzącego ciążę i zawierać informacje o zaawansowaniu ciąży (wiek ciąży w tygodniach).
W przypadku etapów programu:
– „Poradnictwo i badania genetyczne” oraz
– „Pobranie materiału płodowego do badań genetycznych (amniopunkcja lub biopsja trofoblastu lub kordocenteza)”
wymagane jest skierowanie wystawione przez lekarza prowadzącego ciążę lub z etapu „Poradnictwo i USG płodu w kierunku diagnostyki wad wrodzonych”.
Skierowanie powinno zawierać informacje o wskazaniach do objęcia tą częścią programu oraz opis nieprawidłowości i szczegółowe wyniki badań.
Badania genetyczne w ramach programu wykonuje się u kobiet w ciąży spełniających co najmniej jedno z poniższych kryteriów:
– wystąpienie w poprzedniej ciąży aberracji chromosomowej płodu lub dziecka,
– stwierdzenie wystąpienia strukturalnych aberracji chromosomowych u ciężarnej lub u ojca dziecka,
– stwierdzenie znacznie większego ryzyka urodzenia dziecka dotkniętego chorobą uwarunkowaną monogenowo lub wieloczynnikową,
– stwierdzenie w czasie ciąży nieprawidłowego wyniku badania USG lub badań biochemicznych wskazujących na zwiększone ryzyko aberracji chromosomowej lub wady płodu.
By wziąć udział w badaniu należy zgłosić się do placówki , która realizuje program, zabierając ze sobą: skierowanie od lekarza prowadzącego ciążę lub z wcześniejszego etapu programu, wyniki badań oraz dokument tożsamości.
Lista placówek jest dostępna w serwisie NFZ: link.
W ramach programu wykonywane są badania nieinwazyjne, tj.: badania biochemiczne wykonywane w zależności od wieku ciąży – PAPP-A, free-β -hCG, AFP, Estriol, USG płodu pomiędzy 11 a 14 tygodniem ciąży oraz 18 a 22 (+6 dni).
W przypadku konieczności pogłębionej diagnostyki pacjentka: uzyskuje poradę genetyczną, otrzymuje skierowanie na pobranie materiału do badań genetycznych w drodze amniopunkcji, biopsji trofoblastu lub kordocentezy pod kontrolą USG (po wyrażeniu zgody na ich wykonanie), będzie mogła wykonać badania cytogenetyczne W przypadku konieczności dalszej diagnostyki pacjentka zostanie skierowana do ośrodka specjalistycznego realizującego odpowiedni rodzaj opieki zdrowotnej.
Dla pacjentów z traumą, która powstała z powodu:
– udziału w działaniach wojennych,
– doświadczeń uchodźczych,
– bycia ofiarą lub świadkiem przemocy fizycznej, psychicznej, seksualnej,
– udziału w wypadku komunikacyjnym (pośredniego lub bezpośredniego),
– innego zdarzenia losowego, które wpłynęło na zdrowie psychiczne pacjenta.
Program realizują wybrane ośrodki w Polsce. Do udziału w programie nie jest potrzebne skierowanie, należy zgłosić się do jednego z ośrodków, które realizują program.
Lista placówek jest dostępna w serwisie NFZ: link.
Personel udziela świadczeń opieki psychiatrycznej dla dzieci młodzieży oraz dorosłych, tj.: konsultacja psychiatryczna, rehabilitacja psychiatryczna, leczenie zaburzeń nerwicowych, porada diagnostyczna lekarska lub porada diagnostyczna psychologiczna, porada lekarska terapeutyczna, sesja psychoterapii indywidualnej, rodzinnej lub grupowej, sesja psychoedukacji i wsparcia psychospołecznego, porada lekarska kontrolna, porada psychologiczna.
Może to być pomoc: długoterminowa, trwająca powyżej 4 tygodni lub krótkoterminowa, trwająca do 4 tygodni lub konsultacyjna.
Program trwa do 30 czerwca 2027 r.
Deficyt witaminy D3 o różnym nasileniu stwierdzono u 90% populacji polskiej – osób dorosłych, dzieci i młodzieży. Skutki niedoboru mają znaczenie nie tylko dla regulacji gospodarki wapniowo- fosforanowej, ale także wpływ wielokierunkowy na prawidłowe działanie większości układów.
Informacje o poziomie i niedoborach witaminy D3 w polskiej populacji opisano w oficjalnych dokumentach medycznych, takich jak „Wytyczne dla Europy Środkowej” pod redakcją prof. Pawła Płudowskiego, w publikacjach Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH oraz w krajowych badaniach epidemiologicznych.
Podstawowym źródłem witaminy D3 w organizmie jest synteza skórna pod wpływem ekspozycji na promieniowanie UVB. U noworodków, niemowląt i małych dzieci do 3. roku życia bezpośrednia ekspozycja skóry na słońce nie jest zalecana. Przy braku syntezy skórnej dieta jest w stanie pokryć dzienne zapotrzebowanie na witaminę D3 tylko
w przypadku dzieci spożywających ok. 1000 ml mleka modyfikowanego/dobę. W pozostałych przypadkach wymagana jest suplementacja.
W ramach programu dzieci, które nie ukończyły 3 roku życia, zadeklarowane do lekarza POZ w PMR Szafera, uzyskują w trakcie porady lekarskiej (w ramach wizyty patronażowej, szczepiennej lub bilansowej) zalecenia podaży witaminy D3 w zależności od sytuacji zdrowotnej.
